İslâm’da “bîat” nedir, nasıl yapılır?

Kelime olarak, ahdetme, söz verme, birinin hâkimiyetini kabullenme, ona bağlılığını sunma mânâsına gelen bîat; İslâm hukûkuna göre, hilâfet makamına geçen kişinin eli üzerine el koymak veya musâfaha etmek (el sıkışmak) yoluyla bağlılığını göstererek itâat edeceğine dâir söz vermektir.

Tasavvuf ıstılâhında ise bîat; müridin, mürşidine sâdık ve bağlı kalacağına, ona kayıtsız şartsız teslim olacağına, her dediğini itiraz etmeden yapacağına dair söz vermesidir. Bu maksatla tarîkat mensupları arasında düzenlenen merâsime de, ‘bîat merâsimi’ denir.

Bir başka târifle bîat; şeyhten el alıp söz vererek, onun dostuna dost, düşmanına düşman olmak… Gerek rahat-ferah ve gerekse sıkıntılı zamanlarda ona itâat edip emrinden dışarı çıkmamaktır. (1)

ASHÂBIN PEYGAMBERİMİZE BÎATİ

Sevgili Peygamberimiz (s.a.v.) Efendimiz, bir iş hususunda ashaptan bîat almak istediğinde, onlarla musâfahalaşır ve böylece ashâp, Resûlüllah’a (s.a.v.) verdikleri sözde duracaklarına dair itâat ve bağlılık için ahitte bulunmuş olurlardı.

İslâm hukukunda bîatin imama, yani Müslümanlar’ın devlet reisine yapılması gerekir. Halkın tamâmının bîatı, tatbikatta imkânsız olduğundan, devletin ileri gelenlerinin halkı temsîlen yapacakları bîatleri kâfi görülmüştür.

Resûlüllah (s.a.v.) Efendimiz, ashâb-ı kiramdan muhtelif zamanlarda bîat almıştır. Meselâ Hicret’in altıncı yılında Sevgili Peygamberimiz (s.a.v.), ömre yapmak için 1400 Müslüman’la Mekke’ye doğru yola çıkmış; fakat Kureyş, Müslümanlar’ı Mekke’ye sokmak istemediğinden önlerine bir askerî birlik çıkarmıştı.

Resûlüllah (s.a.v.) Efendimiz, Hudeybiye’ye kadar geldi. Anlaşmak için Hz. Osman’ı (r.a.) Kureyş’e elçi olarak gönderdi. Ancak onun dönüşü gecikince Peygamberimiz (s.a.v.), Semre denilen bir ağacın altında oturarak ashâbından, Osman öldürülmüş ise, ölünceye kadar Resûlüllah ile birlikte savaşacaklarına dair söz aldı. Onlar da kendisine bîat edip bu sözü verdiler.

Sonunda Hz. Osman (r.a.) geldi ve Kureyş ile Müslümanlar arasında on yıl süreli bir antlaşma imzalandı.

BÎATÜ’R-RIDVÂN

Hudeybiye Antlaşması’ndan önce Resûlüllah (s.a.v.) Efendimiz’e yapılan bîata, “Bîatü’r-Rıdvân” denilir.

Kur’ân-ı Kerim’de bu bîat hakkında şöyle buyurulmuştur:

“(Ey Resûlüm, Hudeybiye gününde Rıdvan Bîatı ile) muhakkak ki sana bîat edenler (ölünceye kadar emir ve yasaklarına bağlılık ve teslimiyet sözü verenler), ancak Allâh’a bîat etmiş olurlar. Allâh’ın kudret ve yardımı, o bîat edenlerin vefâ ve sadâkatlerinin üstündedir. Onun için kim bîatından (verdiği sözden) cayarsa, ancak kendi aleyhine caymış olur. Kim de Allâh’a söz verdiği şeyi yerine getirirse, Allah da ona (kıyâmet gününde) büyük bir mükâfat verecektir(10).

“Andolsun ki o ağacın altında sana bîat ederlerken, Allah o mü’minlerden râzı olmuştur. (Allah) onların kalplerindeki doğruluk ve vefâyı bildiği için onların üzerine sekîne (mânevî huzur ve emniyet) indirdi ve onlara yakın bir fetih verdi(18). (2)

“Yine onlara (yakında Hayber’de) alacakları birçok ganîmetleri mükâfat (olarak) verdi. Allah, her şeye gâliptir, hikmet sahibidir(19).” (3)

MEKKELİLER’İN BÎATİ

Fetihten sonra Sevgili Peygamberimiz (s.a.v.) Efendimiz, Mekkeliler’i İslâmiyet üzere bîat etmeye çağırdı.

Mekkeliler, Resûlüllah (s.a.v.) Efendimize bîat için toplanınca, o, Safâ tepeciğinin üzerine oturdu. Hz. Ömer (r.a.) de, Peygamberimiz’in (s.a.v.) yakınında durdu. Mü’minlerin ellerini tutup, güçleri yettiği kadar Allâh’ın ve Resûlü’nün emirlerini dinleyecekleri ve itâat edecekleri hakkında Resûlüllah (s.a.v.) Efendimiz’e teker teker bîatlarını aldı. (4)

O gün, büyük-küçük bütün Mekkeliler geldiler. Henüz iman etmemiş olanlar da; Allâh’a iman, Allah’tan başka ilah bulunmadığına, Muhammed’in (s.a.v.), Allâh’ın kulu ve Resûlü olduğuna şehâdet etmek sûretiyle Peygamberimiz’e (s.a.v.) İslâmiyet üzere bîat ettiler.

Yukarıda da ifade ettiğimiz gibi, bîat alınırken, Hz. Ömer (r.a.), Sevgili Peygamberimiz’in (s.a.v.) emirlerini, bîat edecek olan mü’minlere ulaştırmakta ve duyurmaktaydı. Bu erkeklerin bîatı idi. (5)

DİPNOTLAR
(1) Ankaravî, Mir‘âtü’l-Makâsıd, 259, 268.
(2) Âyet-i kerimenin işaret ettiği bîat, Hudeybiye’de “Semre” ağacının altında yapılan “Rıdvan Bîati”dir. 1400 sahâbi, Kureyş’e karşı ölünceye kadar sevaşacaklarına yemin etmişlerdi. Haber verilen “yakın fetih” de, Hayber’in fethi olarak anlaşılmıştır.
(3) Fetih sûresi, 10, 18-19. Hakikaten, yine bir süre sonra Müslümanlar, fethedilen Hayber’de birçok ganimet elde etmi?lerdir. Allah Teâlâ, vâdetti?i fetihlerinden ilkini, yani Hayber’i ve ganimetlerini hemen bah?etmi?tir. Bu arada Hayberlilerin müttefikleri olan Esed ve Gatafan kabilelerinin de Müslümanlara hücumlarını önlemi?tir. Hudeybiye barı?ıyla Mekkelilerin taarruzunun da önü alınmı?tır.
(4) Taberî, Tarih, 3, 121; Zemahşerî, Keşşâf, 4, 95.
(5) İmam Ahmed b. Hanbel, Müsned, 3, 415; İbn-i Esîr, Kâmil, 2, 252.

, islami sohbet, dini sohbet, , nur sohbet,, , dini sohbetler,

Bir önceki yazımız olan Hazret-i Fatıma-tüz-Zehra başlıklı makalemizde , Ehl-i beyt ve Hazret-i Fatıma-tüz-Zehr hakkında bilgiler verilmektedir.

Etiket(ler): , , , , , , , , , , , .Yer işareti koy Kalıcı Bağlantı.

İslâm’da “bîat” nedir, nasıl yapılır? için 1 cevap

  1. Alva Koinzan diyorki:

    Aradığımı buldum, böyle güzel bir blog görmedim

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This blog is kept spam free by WP-SpamFree.